Talep gerçek ve yapısal
Körfez devletleri ve gelişmekte olan ülke hükümetleri, yapay zekâ altyapısında açıkça ABD dışı bir seçenek arıyor. Sebep ideolojik değil: kritik altyapının tek bir ülkenin şirketlerine, tek bir ülkenin ihracat izinlerine ve tek bir ülkenin dış politika dalgalanmalarına bağlı olmasını istemiyorlar.
Bu kaygı somut bir bütçeye dönüşmüş durumda. Egemen yapay zekâ pazarı 2025'te yaklaşık 40 milyar dolardı; 2032'de 148 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Suudi Arabistan yapay zekâ altyapısını Vizyon 2030'un stratejik önceliklerine taşıdı.
Ve bu artık bir yazılım alımı gibi değil, kritik ulusal altyapı gibi ele alınıyor — elektrik ve telekomünikasyonla aynı kategoride.
Kapı zaten açık — ve açılış biçimi tam olarak bizim modelimiz
Türk mühendisliğinin Körfez'de güven kazanması bir temenni değil, kayıtlı bir gerçek. Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatı 2024'te 7,15 milyar dolara ulaştı; 2025'in ilk yarısında 3,6 milyar dolarla yıllık %25 arttı. Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar, sırasıyla %15 ve %13 payla Türk savunma ihracatının en büyük iki alıcısı.
Suudi Arabistan'ın yaptığı 3 milyar dolarlık alım Türkiye tarihinin en büyük savunma ihracat anlaşması oldu.
Ama asıl önemli olan rakam değil, anlaşmanın biçimi. Suudi savunma şirketi SAMI ile Türk firmaları arasında teknoloji transferi anlaşmaları yapıldı ve üretim Suudi Arabistan'a taşındı. Yani Körfez'in Türk mühendisliğiyle kurduğu ilişki baştan "satın al ve bağımlı kal" değil, "kur, devret, ülke sahip olsun" ilişkisiydi.
Not: bu veriler kamuya açık sektör göstergeleridir; Hendez'in referansı ya da ortaklığı değildir. Buraya konulma sebebi, Körfez'in Türk mühendisliğine hangi modelle kapı açtığını göstermektir.
Yazılım ve yapay zekâda bu argüman daha da güçlü
Donanımda ihracat izni bir risktir; yazılımda ve yapay zekâda risk daha derindir. Bir model satıcısı hizmeti kesebilir, fiyatı katlayabilir, sürümü emekliye ayırabilir ya da bulunduğu ülkenin yaptırım rejimine takılabilir. Kurum sistemi kaybetmez — sistemin çalışmasını kaybeder.
Buna bir de veri boyutu ekleniyor. Körfez'de veri yerleşimi bir tercih değil kırmızı çizgidir; Suudi Arabistan, Umman ve Mısır'da hassas verinin ülke içinde kalması esastır. Suudi Arabistan'da veri ihlali cezaları 5 milyon riyale kadar çıkıyor ve tekrarda katlanıyor.
Üstüne yönetişim şartı geliyor: SDAIA'nın yapay zekâ benimseme çerçevesi kamu kurumları için zorunlu bir yönetişim tabanı koyuyor ve devlete teknoloji satan tedarikçiden de aynı disiplin bekleniyor.
Bu üç şartın kesişiminde duran tedarikçi sayısı azdır: ABD dışı olacak, veriyi ülke içinde tutabilecek ve yönetişim belgesini üretebilecek.
Bizim modelimiz: kur, devret, kurum sahip olsun
Hendez'in beş taahhüdü tam bu modelin yazılım karşılığıdır ve her sözleşmeye yazılır.
Veri sınırdan çıkmaz. Kurulum topolojisi ülkeye göre ayrı beyan edilir; gerektiğinde tamamen kapalı ağda, dışarıya hiçbir bağlantı olmadan çalışır.
Model bağımsızlığı. Mimari tek bir model satıcısına bağlanmaz. Kullanılan model kapanırsa, pahalanırsa ya da bir ihracat kısıtına takılırsa sistem çalışmaya devam eder.
Bilgi haftalık devredilir. Proje sonunda tören değil; her hafta dokümantasyon, kurumun kendi personeliyle kod incelemesi ve kayda geçen mimari karar günlüğü. Amaç, biz gitmeden kurumun ekibinin sistemi çalıştırabiliyor olması.
Çıkış garantisi. Fesihte 30 gün içinde tam dokümantasyon, kaynak kod, model ağırlıkları ve açık biçimde veri; ayrıca kayda alınan 40 saatlik bilgi aktarımı.
Kaynak gösterilir. Kamusal karar üreten bir sistemde kaynaksız cevap kabul edilemez.
Dil bir ayrıntı değil, işi alma sebebidir
Körfez'de bir kamu şartnamesi Arapça yazılır, teknik ek İngilizce gelir, uygulayıcı ekip kendi dilinde çalışır. Üç dili aynı ekiple, çeviri bürosu araya sokmadan yürütmek projenin hızını ve doğruluğunu değiştirir.
Hendez'de Türkçe, İngilizce ve Arapça aynı ekibin dilidir. Şartname Arapça okunur, teknik doküman Arapça teslim edilir, eğitim Arapça verilir.
Bu sitedeki her hizmet, rehber ve araç sayfası bu yüzden üç dilde yayımlanıyor — vitrin için değil, çalışma biçimimiz bu olduğu için.
Körfez kurumunun sorduğu soru — iki farklı cevap
| Kurumun sorusu | Tipik büyük satıcının cevabı | Hendez'in cevabı |
|---|---|---|
| Verimiz nerede duracak? | Bölgesel bulut bölgesi; yönetim yurt dışında | Sizin sunucunuzda ya da kapalı ağda; topoloji yazılı beyan edilir |
| Modeliniz kapanırsa ne olur? | Yol haritamıza güvenin | Mimari model bağımsız; model değişir, sistem çalışmaya devam eder |
| Sözleşme biterse elimizde ne kalır? | Aboneliğiniz sona erer | 30 günde kaynak kod, dokümantasyon, model ağırlıkları, açık biçimde veri |
| Ekibimiz sistemi çalıştırabilecek mi? | Destek paketimiz var | Haftalık bilgi aktarımı; biz gitmeden ekibiniz çalıştırıyor |
| İhracat kısıtına takılır mıyız? | — | Tedarik zinciri tek ülkeye bağlı değil; bileşenler değiştirilebilir |
| Şartnameyi Arapça verebilir misiniz? | Çeviri temin edilir | Şartname, doküman ve eğitim Arapça; aynı ekip |